Boeken Romans

Recensie: ‘s Nachts is het stil in Teheran – Shida Bazyar

De Duits-Iraanse Shida Bazyar liet zich voor haar debuut ‘s Nachts is het stil in Teheran hoogstwaarschijnlijk inspireren door de vlucht van haar ouders uit Iran tijdens de Islamitische Revolutie.  Ze gooide hoge ogen in haar geboorteland met de observerende en gevoelige uiteenzetting van een jong stel dat moet vluchten. We volgen ze vier decennia, in Iran en Duitsland. Ze bouwen hun leven op, krijgen kinderen, vinden een baan. Toch blijft hun nieuwe leven al die jaren lang doordrenkt van de hunkering naar hun zo geliefde vaderland, dat zij noodgedwongen moesten verlaten. 

Behsad is een jonge revolutionair in het Iran van eind jaren ’70. Hij bevindt zich in de kern van de revolutie, loopt mee met demonstraties om de dictatoriale sjah te verdrijven en maakt zich sterk voor een nieuw Iran. De sfeer is grimmig, er worden mensen gearresteerd en ook Behsad is zijn leven niet zeker. Samen met zijn vrouw Nahid en hun twee kleine kinderen Laleh en Morad vlucht hij naar Duitsland.

In hun nieuwe land proberen ze het leven op te pakken. Behsad en Nahid hebben Duitse vrienden, hun kinderen gaan naar een Duitse school, ze krijgen nog een dochter, Tara, en proberen zich op het eerste gezicht aan te passen aan hun nieuwe leefomgeving. Toch is het gezin nog altijd bezig met het leven dat ze hebben achtergelaten in Teheran. Het Teheran dat ‘s nachts stil is, maar overdag zo ontzettend luid. Veel familie woont er nog en ze hebben er nog vrienden die ze al lange tijd niet meer hebben gezien. Voor Behsad is het te gevaarlijk om terug te gaan, maar Nahid, Laleh en Tara keren voor één keer terug.

Vier decennia, vier geluiden
Het boek is verdeeld in vier decennia en een epiloog. Ieder decennium wordt beschreven in de ik-vorm door één van de gezinsleden. Daarmee wordt door het hele boek een bijzondere sfeer en het eigen geluid van de hoofdpersoon weergegeven, terwijl de context en karakters hetzelfde blijven. Dit geeft de roman bijzonder veel dimensie en gelaagdheid.

De Iraanse eigenheid weet Bayzar te benadrukken door verschillende woorden uitsluitend in het Iraans te schrijven. Hoewel het af en toe een geblader is naar de verklarende woordenlijst op de laatste pagina’s, geeft dit het boek nóg wat meer karakter.

Indringende migrantenroman
‘s Nachts is het stil in Teheran kent weinig dialoog en als die er is, dan wordt deze verwerkt in het verhaal. Het geheel krijgt daardoor een beschouwend karakter en er is hierdoor weinig afwisseling. Hoewel de karakters psychologisch goed worden uitgewerkt, is het plot redelijk vlak. Bijna alsof het verhaal tussen de regels te vinden is. Het boek maakt daardoor als geheel wel een indringende indruk, maar is geen pageturner.

Het is onduidelijk in hoeverre Bazyar zich heeft laten inspireren door haar eigen ervaringen en/of die van haar ouders, maar het kan geen toeval zijn dat ze exact de juiste toon weet aan te slaan in deze migrantenroman. Bazyar geeft in haar debuut niet alleen de hoofdpersonen een stem, maar breekt tevens een lans voor een hele generatie vluchtelingen en hun kinderen. Een prachtig literair werk en een ijzersterk debuut.

 

‘s Nachts is het stil in Teheran
Shida Bazyar
Nieuw Amsterdam
Paperback: €19,99
Ebook: €11,99
270 bladzijden
maart 2017

Dit boek heb ik gratis ontvangen van de uitgever.

Leave a Reply