Boeken Non-fictie

Recensie: De meeste mensen deugen – Rutger Bregman

De meeste mensen deugen recensie De meeste mensen deugen recensie

Bregman tart met de titel van zijn boek de eeuwenoude vraag: zijn mensen van nature goed of slecht? Kun je erop vertrouwen dat de meeste mensen het goede doen of moet je op je hoede zijn, omdat de meeste mensen kwaad in de zin hebben? In De meeste mensen deugen ga je op ontdekkingsreis naar het antwoord, al verraad de titel natuurlijk al een heleboel van Bregmans conclusie.

 

Hobbes vs Rousseau

In de wetenschap is veel geschreven over de natuur van de mens. Bregman somt een register aan onderzoeken op, waar veel hedendaagse denkwijzen nog op gebaseerd zijn. Twee belangrijke denkers die worden aangehaald, en je vast nog wel uit de geschiedenisboeken kent, zijn Jean-Jacque Rousseau en Thomas Hobbes.

Even gechargeerd was Hobbes de pessimist die geloofde dat de mens van nature slecht is en dat de beschaving ons gered heeft van onze slechte, dierlijke instincten. Rousseau dacht juist dat we diep van binnen goed zijn en dat de beschaving de mensheid heeft verpest. Twee uitersten, maar nog steeds twee actuele denkbeelden.

 

Maar wie had nu gelijk?

Bregman duikt de geschiedenis in en haalt onderzoek na onderzoek aan waaruit vooral blijkt dat de mens van nature slecht is, wat hij daarna ontkracht. Bijvoorbeeld het bekende Milgram experiment, waarbij proefpersonen dachten dat ze elektrische schokken toedienden aan iemand in een andere kamer. Gelukkig waren de schokken niet echt, maar de de resultaten waren wél schokkend: onder druk diende ruim 65 procent van de proefpersonen het maximum aantal volt toe.

Volgens Bregman bleek dat de proefpersonen van het bekende experiment helemaal niet tot het uiterste wilden gaan, maar onder druk gezet werden door de aanwezige onderzoeker om door te gaan. In een later onderzoek, wat Bregman als bewijslast opvoert, zouden deze resultaten ook ontkracht worden.

 

Bewijskracht en vurig wensen

Deze bewijsvoering is kenmerkend voor De meeste mensen deugen. Bregmans grootste pluspunt is dat hij de wetenschap toegankelijk en aantrekkelijk weet te beschrijven, maar zijn overtuigingskracht is eenzijdig. Soms zelfs zwak. Tegenover grote wetenschappelijke experimenten die hij afdoet als onjuist, zet hij soms maar één ander onderzoek.

Gedurende het boek is het veel van hetzelfde. Bregman vertelt over een onderzoek en zet er daarna een later onderzoek tegenover dat het ontkracht. Het is een beetje alsof je dobbert op zee. Je weet dat elke golf anders is, maar ze zien er allemaal hetzelfde uit. Het boek was voor mijn gevoel ook veel van hetzelfde.

Bregman wil het gewoon graag geloven, dat de meeste mensen deugen, en is daar ook eerlijk over. Ook over zijn twijfels en de wenselijkheid van bepaalde uitkomsten en ideeën. De eerlijkheid siert de auteur, maar het beïnvloedt zijn boodschap wel degelijk. Wat De meeste mensen deugen nu echt bewijst, is dat er aan ieder verhaal twee kanten zitten. Dat sommige mensen deugen en andere mensen niet. Dat dat misschien te maken heeft met druk van buitenaf of omdat mensen een bepaalde macht hebben, zoals Bregman beweert, is goed mogelijk. Maar echt bewezen is het niet.

 

Stof tot nadenken

Bregman eindigt zijn boek met tien leefregels, die zijn intrinsieke activist wellicht meer benadrukken dan goed voor hem is. We moeten geloven dat de meeste mensen deugen, want alleen dan kan alles veranderen. Hoewel ik geloof in self fulfilling prophecy’s en wijsheden zoals ‘wie goed doet, goed ontmoet’, vraag ik me af of dit soort uitspraken in dit boek thuishoren.

De meeste mensen deugen is vooral een boek dat je laat nadenken. Het prikt in je eigen normen en waarden, overtuigingen en gezond verstand. Het is geen boek om als zoete koek te slikken, maar om je denkbeelden te verruimen, te leren en met anderen te bespreken.

 

De meeste mensen deugen
Rutger Bregman
september 2019
528 bladzijden
Paperback: €25,00
E-book: €9,00
Luisterboek: €15,00
De Correspondent

 

 

3

De meeste mensen deugen - Rutger Bregman

De mens is een beest, zeiden de koningen. Een zondaar, zeiden de priesters. Een egoïst, zeiden de boekhouders. Al eeuwen is de westerse cultuur doordrongen van het geloof in de verdorvenheid van de mens. Maar wat als we het al die tijd mis hadden?

In dit boek verweeft Rutger Bregman de jongste inzichten uit de psychologie, de economie, de biologie en de archeologie. Hij neemt ons mee op een reis door de geschiedenis en geeft nieuwe antwoorden op oude vragen. Waarom veroverde juist onze soort de aarde? Hoe verklaren we onze grootste misdaden? En zijn we diep vanbinnen geneigd tot het kwade of het goede?

Adembenemend, weids en revolutionair – De meeste mensen deugen herschrijft niet alleen de geschiedenis, maar werpt ook nieuw licht op onze toekomst.

Leave a Reply