Boeken Columns

Recensie: Ach, moedertje – Hugo Borst

Al jaren schrijft Hugo Borst wekelijks een column in het Algemeen Dagblad over zijn moeder met Alzheimer, die in een verpleeghuis woont. Ach, moedertje is gebaseerd op deze wekelijkse kronieken in de krant, waarin Borst op kernachtige wijze de ziekte en verzorging van zijn moeder verwoord.

Woongroep, luiers en verzorgenden

Joke Borst, de moeder van Hugo, woont in een Rotterdams verpleeghuis. Samen met andere dementerenden woont ze in een speciale woongroep, met een gezamenlijke ruimte en ieder een eigen (slaap)kamertje. Borst vertelt over de aftakeling van zijn moeder, zowel geestelijk als lichamelijk, haar medebewoners en de zorg die zij ontvangt. Dit doet hij in korte stukjes van soms een paar zinnen en dan weer een paar pagina’s.

Het verpleeghuis staat onder druk. Er worden steeds minder verzorgenden op de woongroepen ingezet en er worden verschillende uitzendkrachten bijgeplaatst. Ook nemen de administratieve taken toe. Door onbekende gezichten en minder handen aan het bed, worden de bewoners onrustig en gebeuren er meer ongelukken. De moeder van Hugo is in korte tijd al twee keer gevallen en er is minder tijd voor een praatje, een arm om een schouder of hulp bij een spelletje.

Ondertussen wordt de verzorging steeds moeilijker. Joke wordt steeds agressiever, ervaart ongemak van haar ‘inco’, oftewel incontinentieluier, en wil eigenlijk niet meer aan- en uitgekleed worden. Het liefst ligt ze op bed, soms wel 17 uur per dag. De verzorgenden hebben er hun handen vol aan en tegelijkertijd steeds minder handen beschikbaar.

Zwarte lijst

Het Rotterdamse verpleeghuis staat op het punt om, door de afnemende zorgkwaliteit, op de zwarte lijst te komen. Samen met de cliëntenraad strijdt Borst voor betere zorg, meer handen aan het bed en vaker dezelfde gezichten op de woongroepen. Ze roepen de locatiemanager, directeur en Raad van Bestuur ter verantwoording, maar zij verschuilen zich achter regels en bepalingen. En dat, terwijl er bijvoorbeeld maar 13 valmelders beschikbaar zijn in het verpleegtehuis voor alle 150 bewoners. Dit zorgt ervoor dat bewoners onnodig lang op de grond liggen als ze gevallen zijn.

Gelukkig is niet alles kommer en kwel. Op de woongroep van Joke hebben de verzorgenden écht oog voor de bewoners en helpen ze waar nodig. Ze koken, helpen de bewoners met eten en spelen spelletjes. Ondanks dat Joke steeds verder afdwaalt en uiteindelijk zelfs haar eigen zoon niet meer herkent, krabbelt de zorgkwaliteit omhoog en probeert de familie Borst hun moeder nog een waardige manier van leven te geven. Al is Hugo er eerlijk over: hij wenst zijn moeder dood.

Gehecht raken zonder iemand echt te kennen

Het duurde even voor Ach, moedertje me begon te raken. Lange tijd lieten de korte, directe, haast klinische zinnen van Borst me nogal koud. Hoewel hij niets dan liefdevol en met compassie over zijn moeder en haar situatie schrijft, vóelde ik er niets van. Misschien omdat de stukjes nogal slordig aan elkaar geregen zijn; soms gaan ze door op een gebeurtenis, dan weer gaat het ineens heel ergens anders over. Het pakte me gewoon niet echt.

Ik weet niet wanneer het veranderde, maar hoe langer ik las over Borsts moeder, haar medebewoners en het verpleeghuis, hoe meer ik me verbonden voelde met de plek en de personen. Het is lastig om gehecht te raken aan mensen die zelf niet aan het woord (kunnen) komen, die hun eigen partner niet herkennen en soms niet eens weten wat ze een uur eerder hebben gedaan, en toch raakte ik gaandeweg aan ze gehecht. Ook al weet ik na het lezen van Ach, moedertje nog steeds niet écht wie ze zijn.

Makkelijk weg te leggen en weer op te pakken

Het voordeel van de korte stukjes is dat je Ach, moedertje gemakkelijk kunt wegleggen en weer oppakken. Het nadeel is dat je niet echt meegezogen wordt in het verhaal. Toch is het een aanrader. De inzichten die je krijgt, als je even doorzet, zijn behoorlijk indrukwekkend.  Ach, moedertje kan zomaar je kijk op de ouderenzorg en aanverwante ethische discussies veranderen.

 

Ach, moedertje
Hugo Borst
mei 2017
248 bladzijden
Paperback: €17,50
Ebook: €8,99 (t/m 31 augustus gratis in de vakantiebieb app)
Lebowski

Bekijk op bol.com

 

 

4

Ach, moedertje - Hugo Borst

De moeder van Hugo Borst lijdt sinds enkele jaren aan de ziekte van Alzheimer en woont inmiddels op een gesloten afdeling in het Verpleeghuis. In Ach, moedertje volgen we haar dagelijkse leven – en dat van haar acht medebewoners.

Van heel dichtbij schrijft Hugo over zijn moeders achteruitgang, over het verdriet om wat verloren gaat, de terugkerende valpartijen én het plezier in de bonte woongroep, want gelachen wordt er heus. Maar er is ook ergernis. Hugo maakt zich kwaad over de gigantische werkdruk van de verzorgenden in het Verpleeghuis, en de arrogantie van de zorgbestuurders. Trouw gaat hij bij ma op bezoek, en zittend aan haar zijde vraagt hij zich af wat er van haar leven nog over is.

  1. Leesje | Favorieten | augustus 2019

    30 augustus 2019 at 06:15

    […] app én allemaal van Nederlandse schrijvers: Ach, moedertje van Hugo Borst (lees de recensie hier), Ciao Sicilia van Marelle Boersma en Mag ik even iets tegen je aanhouden? van Japke-d. Bouma. Tot […]

Leave a Reply