Boeken Romans

Recensie: Het blikken paardje – Janice Steinberg

Als docent creative writing weet Janice Steinberg als geen ander wat een boek écht goed maakt. Haar romandebuut Het blikken paardje heeft dan ook alle eigenschappen van een ijzersterk verhaal: sympathieke personages, levendige beschrijvingen, herkenbare emoties en fijnzinnige observaties. Tegen de achtergrond van een Joodse wijk in Los Angeles in de jaren dertig ontrafelt zich een beladen familiegeschiedenis, waarin de wonden uit het verleden pijnlijk bloot komen te liggen en het maar de vraag is of de tijd deze kan helen.

Hoewel ze al vijfentachtig is, is Elaine nog steeds de onstuimige vrouw die ze altijd al is geweest. Ze heeft een bewonderenswaardige carrière als advocate achter de rug en nu ze op het punt staat te verhuizen naar een seniorenappartement neemt ze met een student bibliotheekwetenschap haar belangrijkste documenten door. De universiteit die haar werk wil opnemen in het archief is niet alleen geïnteresseerd in haar juridische loopbaan, maar ook in haar persoonlijke leven. Tijdens het napluizen van één van de vele dozen vol documenten vindt Elaine een visitekaartje van een privédetective met op de achterkant een naam gekrabbeld: Kay Devereaux. Was dat niet de naam die haar tweelingzus Barbara soms gebruikte wanneer ze als kinderen samen speelden?

Elaine blikt terug naar haar kindertijd, naar de tijd in de Joodse wijk Boyle Heights in Los Angeles, waar ze samen met Barbara opgroeide. Eigenlijk waren de zussen altijd al totaal verschillend. Elaine was stil en serieus en wilde graag gaan studeren, terwijl Barbara vrolijk en uitgelaten was en streefde naar een carrière als danseres in Hollywood. Of dat ooit is gelukt weet Elaine niet, want Barbara verdween voorgoed, ruim zestig jaar geleden, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Na de vondst van het visitekaartje is de herinnering aan Barbara weer springlevend en Elaine is dan ook vastbesloten haar zus voor eens en voor altijd te vinden, voordat het te laat is. Wat volgt is een zoektocht naar Barbara, onderbroken door flashbacks naar hun jeugd, en vooral naar de vraag hoe het kan dat de twee zussen elkaar voorgoed uit het oog zijn verloren.

Achtervolgd door het verleden
Verrassend is de mix van thema’s – de Tweede Wereldoorlog, familiebanden, verraad en verlies – in Het blikken paardje niet te noemen. Toch is de uitwerking ervan zeer geslaagd. Moeiteloos schetst Steinberg zowel de vijfentachtigjarige als de achtjarige Elaine, met de passende gevoelens en emoties van zowel de leeftijd als de tijd. De focus ligt duidelijk op het verleden, de kindertijd van de zussen en het joods zijn in de jaren dertig. Toch zijn het niet de gedetailleerde beschrijvingen van de omgeving of juist de complexe familiebanden die indruk maken. Het is de manier waarop duidelijk wordt dat ieder personage op bepaalde wijze wordt achtervolgd door het verleden en dat dit generatie op generatie wordt doorgegeven. Het is het sluimerende gevaar van het verleden dat ons, vaak onbewust en tegen onze wil, vormt. De innerlijke gevechten die hieruit voortkomen zijn zichtbaar bij haast alle personages, soms subtiel, soms overduidelijk, maar altijd integer en passend bij de tijd en de persoon. Er is over nagedacht, zonder gekunsteld over te komen.

Hunkerende hoop
Steinberg dompelt je onder in fragmenten die alle kenmerken hebben van een complexe familiegeschiedenis, maar houdt niet vast aan bekende clichés als ‘vergeten en vergeven’ en ‘eind goed al goed’. Juist de hunkerende hoop die nooit echt waarheid wordt is het hele verhaal merkbaar, zonder te overheersen. Die fijnzinnigheid maakt Het blikken paardje tot een waar juweeltje.

 Het blikken paardje
 Janice Steinberg
 Ambo Anthos
 Paperback: €19,99
 Ebook: €12,99
 383 bladzijden
 juli 2014

Deze recensie verscheen eerder op Mustreads.nl

Leave a Reply