Films & Series

FILM recensie: 22 July (Netflix Original)

Anders Behring Breivik maakte van 22 juli 2011 een gitzwarte dag. Terwijl zijn autobom afgaat in het regeringsdistrict van Oslo en een enorme ravage aanricht, is hij onderweg naar Utøya, waar op dat moment een jeugdkamp plaatsvind van de Noorse Arbeiderspartij. Vermomd als politieagent voert hij zijn zorgvuldig voorbereide plan uit. In 72 minuten vermoord hij er 69 onschuldige kinderen. In Oslo komen nog eens 8 mensen om.

We volgen Breivik (Anders Danielsen Lie) voor, tijdens en na zijn arrestatie. 22 July geeft een beeld van de impact die zijn daden hebben op de overlevenden, familie van de slachtoffers en mensen die nog steeds met Breivik te maken hebben. Zijn advocaat Geir Lippestad (Jon Øigarden) bijvoorbeeld, wiens familie ernstig bedreigt wordt, en Jens Stoltenberg (Ola G. Furuseth), op dat moment premier van Noorwegen. Maar centraal staat het verhaal van Viljar Hanssen (Jonas Strand Gravli), één van de overlevenden. Hij wordt vier keer beschoten door Breivik, heeft blijvend lichamelijk letsel en moet enorm veel overwinnen om weer een normaal leven te kunnen opbouwen. Maar hij werkt toe naar die ene overwinning en tevens de enige mogelijkheid om weer een beetje controle over zijn leven te krijgen: Anders Breivik toespreken in de rechtszaal.

Wanneer een aanslag een gezicht krijgt
Ik was boos tijdens het kijken van 22 July. Zo verschrikkelijk, ontiegelijk boos. Natuurlijk wist ik van de aanslagen in Noorwegen, ik wist van Anders Breivik, maar voor het eerst kreeg 22 juli 2011 voor mij een gezicht. Of eigenlijk een heleboel gezichten. Twee en half uur heb ik verslagen op de bank gezeten, gehypnotiseerd door 22 July en alle emoties die de film bij me opriep. Voor het eerst begreep ik dat Breivik niet alleen een terrorist is die zijn visie op de wereld wilde verkondigen en de immigratie van niet-Westerse allochtonen naar Noorwegen wilde stoppen. Nee, het drong tot me door dat hij de mensen verantwoordelijk voor het immigratiebeleid op hun allerzwakste punt wilde raken: hun kinderen. Zonder daarbij enige compassie te hebben voor de kinderen zelf. Zij waren immers bevoorrecht, kwamen uit politieke gezinnen. Ik vind het geruststellend dat ik zoiets niet kan begrijpen, maar des te harder kwam dit koude, rauwe extremisme bij me binnen.

Door het waargebeurde verhaal en het niet-Hollywoodse filmwerk lijkt 22 July bij vlagen een documentaire. De emoties voelden echt, niet overdreven geacteerd, maar juist klein en realistisch. Juist hierdoor blijven ook de personages die minder sympathiek zijn, zoals de moeder van Breivik, wel echte mensen en worden ze geen karikaturen. Je begrijpt ze, ook al doen ze misschien niet het juiste.

Greengrass blaast alle kritieken weg
Er was de nodige kritiek op Netflix voor het uitbrengen van 22 July. Het is immers nog maar zeven jaar geleden dat de aanslag plaatsvond en er is gekozen voor Engelssprekende acteurs, zij het met een Noors accent. Daarnaast is er kritiek op het uitgebreid belichten van Anders Breivik en zijn gedachtegoed. Het zou respectloos zijn om hem en zijn denkbeelden nog meer aandacht te geven. Regisseur Paul Greengrass heeft echter uiterst subtiel en waarheidsgetrouw deze dramatische gebeurtenissen weergegeven, zoals hij eerder trouwens ook al deed met United 93, de film over de vlucht tijdens de aanslagen van 9/11 die het doel miste. 22 July doet recht aan alle betrokkenen. En hoewel ik zeker ook vind dat er niet meer aandacht moet komen voor Anders Breivik en zijn denkbeelden, denk ik niet dat er iemand na het kijken van de film sympathie kan opwekken voor deze terrorist en zijn ideeën.

Utøya 22 juli
Eerder dit jaar was Utøya 22 juli in de bioscoop te zien (en vanaf februari 2019 op dvd). Deze film is Noors gesproken en focust zich uitsluitend op de aanslag op Utøya. De film duurt 72 minuten, net zo lang als de aanslag, focust zich alleen op de slachtoffers en is in één take opgenomen. Na het zien van 22 July, waar de daadwerkelijke aanslag maar 10 van de 144 minuten durende film in beslag neemt, vraag ik het me af of ik 72 minuten lang zou kunnen kijken naar een aanslag. Ik vond die paar minuten eigenlijk al angstaanjagend genoeg.

22 July heeft me geraakt en me vrijwel alle denkbare emoties laten voelen. Het geeft slachtoffers een gezicht, een verhaal en een beeld van de impact op iedereen die de dader kende of die noodlottige dag tegenkwam. Een integere film én een enorme aanrader.

 

5

22 July (Netflix Original)

22 July is gebaseerd op de inktzwarte dag in 2011 toen extremist Anders Breivik tientallen mensen om het leven bracht op het Noorse eiland Utøya. In de film zien we de gevolgen van die verschrikkelijke gebeurtenis. Zo volgen we een jonge overlevende en zien we rouwende families die allemaal gerechtigheid willen voor de terroristische daden van Breivik.

Leave a Reply